مركز پژوهشي  هواشناسي  كشاورزي

 

 

مقدمه :
گسترش علم  هواشناسي  وتاثير انكار ناپذير آن بر قلمرو بسياري از علوم، موجب بكارگيري اين علم در  بسياري اززمينه هاي  برنامه ريزي  علمي ، فني  ، صنعتي وكشاورزي گرديده است .يكي از  شاخه هاي دانش  هواشناسي كه از جديدترين  آنها نيز ميباشد “ هواشناسي كشاورزي “ است كه عليرغم نوپايي  خود يكي از مفيد ترين  شاخه هاي اين  علم  محسوب مي گردد . مباحث مطروحه در اين بخش داراي گستره وسيعي  بوده ودر تلفيق  خود با دانش كشاورزي ، ثمرات  بسياري را ببار مي آورد .
كشاورزي غني ترين منبع تغذيه انسانها بحساب  مي آيد ، اما خطرات وعوارض بسياري   بصورتهاي گوناگون محصولات كشاورزي  رادر معرض  تهديد و نابودي  قرار  مي دهد ، كه ازجمله اين عوامل ميتوان  آفات وامراض گياهي ودامي وعوارض  طبيعي مانند سيل، خشكسالي وسرمازدگي را نامبرد كه بطوردائم زندگي اجتماعي ميليونها نفر كشاورز  ودامدار را در معرض  حملات خود  قرار مي دهد .
هواشناسي كشاورزي مي كوشد تا با پژوهش در تاثيرات عوامل اقليمي  بر روي  موجودات  زنده اعم از گياهان و حيوانات واثرات متقابل اتمسفر و خاك  و كنترل  اين  تاثيرات با حداكثر  بهره از محيط  به همراه راههاي تازه مقابله با عوامل  زيانبار  دست  يابد .
در راستاي اين اهداف و به منظور هماهنگ نمودن  فعاليتهاي پژوهشي ومطالعاتي درزمينه هواشناسي كشاورزي اقدام  به  تشكيل شورايي  بنام  “ شوراي پژوهشي  هواشناسي كشاورزي “ گرديدكه رياست  شورا را رياست سازمان هواشناسي كشور  بر عهده دارند .

 
وظايف  شوراي  پژوهشي  هواشناسي  كشاورزي  :
1- شناخت  توانائيهاي بالقوه پژوهشي كشور در زمينه هاي  مختلف  هواشناسي  كشاورزي .
2-جمع آوري  و ارزيابي نظريه ها و همچنين  نيازهاي  تحقيقاتي  ارگانهاي دولتي وملي در حوزه  فعاليتهاي  هواشناسي كشاورزي .
3-مطالعه وشناخت برنامه هاي تحقيقاتي جهاني  درارتباط  با هواشناسي كشاورزي .
4- تعيين  الويتهاي  پژوهش  از موارد فوق به منظور  جذب پروژه هاي تحقيقاتي ، ملي  و  پايان نامه هاي  كارشناسي ارشد  و دكتراي ذيربط .
5- برگزاري سمينارها  وكنفرانس هاي  ملي و بين المللي  وارائه  مقالات  تحقيقاتي و تاليفي  وترجمه  متون مربوط وهمچنين  چاپ  وانتشار  خبرنامه  وبولتنهاي علمي وپژوهشي  .
6- ارائه  خط و مشي وتوصيه هاي  فني كارشناسي  و رهنمودهاي  ضروري  حاصل  از نتايج  مطالعات  وتحقيقات صورت گرفته  در جهت بهره گيري از آنها در برنامه ريزيها  و سياستگزاريهاي  كلان  كشور .

 

گروههاي پژوهشي شوراي  پژوهش  هواشناسي  كشاورزي :

 

1-   هواشناسي  و آب  و خاك .

2-   هواشناسي  و جنگل  ومرتع .

3-   هواشناسي  و زراعت و باغباني .

4-   هواشناسي  و دامپروري .

5-    هواشناسي  و آفات  وبيماريها .

 

كميته هاي تخصصي شوراي  پژوهشي هواشناسي  كشاورزي  :

 

1-   كميته  بررسي  طرحهاي  پژوهشي  .

2-    كميته  چاپ وانتشارات (تاليف  وترجمه  ) .

3-   كميته  بررسي پايان  نامه هاي  كارشناسي  ارشد  و دكترا .

4-    كميته  واژه گزيني  .

 

شرايط  و وظايف  عمومي كميته هاي  تخصصي  :

 

1-   اعضاء  كميته  بين  4  تا 7 نفر  ميباشند .

2-  اعضاء كميته  از بين  اساتيد  و اعضاء‌ هيئت  علمي يا كارشناسان  انتخاب ميشوند  كه در رابطه با كار كميته  مزبور  تخصص  داشته  و يا در اين  زمينه  فعاليت  دارند .

3- اعضاء كميته  طوري انتخاب گردند  كه امكان ارتباط  سريع  و راحت  بين  آنها فراهم باشد .

 

شرح وظايف  گروههاي پژوهشي :

 

1-   اعضاء  گروههاي  پژوهشي  بين  4  تا 7 نفر  ميباشد .

2-  اعضاء هر گروه از بين افرادي  انتخاب  ميشوند  كه در  زمينه  مربوطه داراي  تخصص  و سوابق كاري لازم  باشند .

3-  در هر گروه  يكنفر بعنوان  مسئول  بركليه فعاليتهاي  گروه  نظارت  داشته  و رابط بين  گروه و شورا  ميباشد .

4-  كليه  طرحهاي  پژوهشي  و پايان نامه ها ي  كارشناسي  ارشد  و دكترا  كه در كميته هاي  تخصصي  مربوطه   بررسي  گرديده اند  قبل از  تصويب و اجرا  بسته  به موضوع  و عنوان  طرح  يا پايان نامه  به گروه  پژوهشي مربوطه ارجاع  ميشود  و پس از  بررسي  و         تصويب نهائي  در گروه  پژوهشي ، به كميته  ذيربط  بازگردانده  ميشود .

5- كليه  مقالات  ، كتب  و نشريات  رسيده  به كميته چاپ و انتشارات ، توسط كميته  به گروههاي  ذيربط  و مرتبط  با موضوع  ارجاع شده  كه پس از  تصويب و تصحيح  در گروه  مربوطه ، مجددا“  به كميته اصلي  بازگردانده  ميشود .

 

شرح  وظايف كميته هاي  تخصصي  :

 

الف )  كميته  بررسي  طرحهاي  پژوهشي  :

 

1- كليه طرحهاي پژوهشي  كه به دبيرخانه  ارسال  يا  ارائه  ميشوند  توسط  دبير شورا به كميته تخصصي مربوط ارجاع  ميگردند .

2-  كميته در طي  جلسات تخصصي  ، طرحهاي  پژوهشي رسيده  را بررسي  و در مورد  تصويب  يا عدم  تصويب  آن تصميم گيري  مينمايد . طرحها پس از بررسي  اوليه  به گروه پژوهشي  مربوطه  جهت  بررسي  مجدد و تصويب گروه  ، ارجاع  شده  و بعد از اعلام نظر  گروه دوباره  به كميته  بازگردانده ميشوند .

3- طرحهاي  پژوهشي  تصويب شده در جلسه اصلي  شورا مطرح  ميشوند . علت  عدم  تصويب  بقيه  طرحها  نيز در گزارش جلسه  دقيقا“‌ ذكر  شده ودر جلسه  اصلي عنوان ميگردند .

4- بعداز تصويب در جلسه اصلي شورا ، كميته  با مجريان  طرحهاي مذكور  قرار داد بسته  و يك نسخه  از قرارداد  به دبير شورا ارائه  ميگردد .

5- براي هر طرح  پژوهشي  يك پرونده  شامل  فرم كامل  شده  پيشنهاد  طرح  ، قرارداد ، مراحل  پيشرفت  طرح ، گزارشهاي  مجري  و كميته  تخصصي و فرم هاي  ارزشيابي ، تشكيل  داده ميشود .

6-   مسئول  كميته ، مسئوليت  اجراي  صحيح  مفاد  قرارداد  را بعهده  دارد .

 

ب )  كميته  چاپ وانتشارات  (تاليف  و ترجمه )  :

 

1- چاپ  و انتشار هر گونه  نشريه ، خبرنامه ، كتاب تحت  نظارت و اجراي اين كميته قراردارد .

2- خبرنامه  شورا  توسط اين  كميته  تهيه  و چاپ  ميشود  ومسئول كميته ، مسئوليت  چاپ خبرنامه  را بعهده دارد .

3- كليه مقالات  ،كتاب  ، نشريات قبل  از  تصويب نهايي به گروه  پژوهشي مربوطه  و مرتبط  با  موضوع  ارجاع  شده و پس از تصويب  در گروه  مجددا“  به كميته  اصلي  برگشته وموارد تصويب  شده پس  از  ويرايش  به چاپ  ميرسند .

 

ج ) كميته  بررسي  پايان نامه هاي كارشناسي  ارشد  و دكترا :

 

اهم وظايف  اين كميته  ، مانند  كميته بررسي طرحهاي پژوهشي  است و علاوه بر موارد  ذكر  شده ، فرم  پيشنهادي  پايان نامه  (Proposal) و برگه  يا فرم  تصويب  آن  توسط  دانشكده ذيربط  نيز ميبايست  توسط  شخص  مجري ،جهت نگهداري  در پرونده مربوطه  به كميته ارائه  شود .

 

د ) كميته  واژه گزيني  :

 

1- از وظايف  اصلي  اين  كميته ، بررسي  و انتخاب واژهاي معادل  و مناسب  فارسي به جاي لغات رايج  زبان  بيگانه  در علم هواشناسي  و شاخه هاي  آن  ميباشد . كه البته واژه هاي انتخاب   شده ميبايست  هماهنگ و مطابق  با واژه هاي  انتخاب شده توسط واژه گزيني در فرهنگستان علوم  باشد .

2- بررسي  اشتباهات  واژه اي  وتجديد نظر  آنها در كتب  و نشريات  مربوطه  بعهده اين كميته است .

3-از هر گروه پژوهشي يكنفر درجلسات  كميته  واژه گزيني  شركت مي نمايد .

 

ه ) كميته آموزش و ترويچ كشاورزي  :

 

1-   هر نفر از اعضاءاين كميته  مسئوليت يك زير كميته  را بعهده دارد .

2-   هر زير كميته  مي تواند  بنابر نياز  حداكثر  تا 4  عضو  داشته باشد .

3-  در طي جلسات اوليه  كميته  اصلي ، زير كميته ها  و شرح وظايف  آنها  مشخص  و سپس  در جلسه  اصلي شورا  مطرح و بررسي  گرديده  و تصويب  ميشوند .

4- كليه  فعاليت  زير كميته ها  تحت  نظارت  كميته  اصلي  قرار داشته  ومسئول  هر زير كميته در جلسه كميته  اصلي است و موظف  به ارائه  گزارش از فعاليتهاي  انجام شده  ميباشد .

5-  گزارش نهايي كميته  حاوي گزارش هاي  زير كميته ها در جلسه  اصلي  شورا  به طور  خلاصه ارائه  و يك نسخه  از گزارش  كامل  به دبير شورا  تحويل ميگردد .

6-  كليه بروشورها  ، دستورالعمل ها ، پوسترها  كه توسط  اين كميته  تهيه ميشوند  به كميته  چاپ  و انتشارات ارجاع  ميگردند .

 

برخي  پروژه هاي تحقيقاتي  معاونت  پژوهشي  و آموزشي سازمان هواشناسي كشور

 

1-   بررسي درصد  فراواني هاي خشكسالي  و روند  آن در استان يزد .

2-   بررسي  كفايت  بارندگي جهت كشت  ديم  در آذربايجان .

3- تهيه مدل هايي براي بررسي  و پيش بيني  اثرات  تغيير  اقليم بر توليد  گياهان زراعي  ايران ، مطالعه موردي آذربايجانشرقي .

4-   طراحي وب سايت  هواشناسي كشاورزي .

5-   بهينه سازي  سند ملي  الگوي مصرف  آب  كشاورزي  ايران .

6-    بررسي  اثرات ناگهاني  تغييرات  آب  و هوا بر روي نيشكر .

7-   پيش بيني  دماي  حداقل  و اجراي  روش هاي مبارزه  با يخبندان  و سرمازدگي .

8-  مطالعات هواشناسي  كشاورزي  استان تهران  با تاكيد  خاص  بر اقليم بندي  منطقه اي .

9-   بررسي  سرماهاي  زيان بخش  بر كشاورزي  ايران  و تهيه  اطلس  اقليمي  آن .
10-روابط شدت  - مدت  فراواني  باران ها در ايران  و بررسي  تغييرات پنج  وده ساله  اخيرآنها با ديدگاه  اقليمي .

11- طرح  تبخير و تعرق  در گياهان  زيره  و زعفران .

12- بررسي  و ارائه  مناسب  ترين روش هاي پيش آگاهي  خشكسالي .

13- بررسي  تغييرات  بارش  بر توليدات  ديم .

14- بررسي  تغييرات  شاخص هاي اقليمي  كشاورزي  با هدف  تغيير  اقليم .
15- بررسي  روابط شدت – مد ت  و فراواني  جريان باد در مناطق  بادخيز استان كرمان .
16- مطالعه همزمان  دماي هوا و دماي خاك  در مناطق  سردسير  و كوهستاني  كشور  ورابطه  تاخير  زماني  حاصله با شرايط  جوي  وزمين شناختي .
17- طبقه بندي  اراضي استان  همدان  به تفكيك  آبي  و ديم  با استفاده  از روشهاي  اقليمي  .
18- مطالعات  هواشناسي كشاورزي  درخت  زيتون و تعيين  مناسبترين  مناطق كشت آن  در استان  اصفهان .

19- كاربرد روش  تحليل  سري هاي  زماني  در پيش بيني  وضعيت خشكسالي  استان  اصفهان .

20- بررسي  اثرات  اجتماعي  و اقتصادي  سيستم پيش آگاهي كشاورزي .

21- مطالعه  اثرات آب  و هوا بر كارآيي  بالتوري  در كنترل  پسيل پسته .
22- بررسي  تعيين احتمال وقوع  و تاريخ رويداد آخرين دماي صفر  درجه  در بهار و اولين دماي صفر  درجه و نگرشي بر آستانه هاي  حرارتي  در چهار  شهرستان  واقع  در استان  اصفهان .